Cómo contar en haida
Entra un número y lealo en palabras en haida.
Visión de conjunto
El idioma haida (Hlg̱aagilda X̱aayda Kil en el dialecto de Skidegate, X̱aad Kil en el dialecto de Massett) es una lengua indígena aislada de la familia de las lenguas de América del Norte. Hablado por el pueblo Haida en Canadá (islas de la Reina Carlota, Columbia Británica) y en Alaska (Isla del Príncipe de Gales), cuenta alrededor de 275 hablantes y está considerada en peligro.
Reglas de numeración del idioma haida
- Las cifras del uno al nueve tienen nombres específicos: sgwáansang [1], sdáng [2], hlgúnahl [3], stánsang [4], tléihl [5], tla’únhl [6], jagwaa [7], sdáansaangaa [8] y tláahlsgwáansangguu [9] (que significa diez menos uno).
- Las decenas se forman alternativamente yuxtaponiendo la palabra por diez y su cifra multiplicadora, y multiplicando la palabra por veinte: tláahl [10], lagwa uu sgwáansang [20] (20*1, o tláalaay sdáng, lo que significa 10 2), tlaalee hlgúnahl [30] (10 3), lagwa uu sdáng [40] (20*2), tlaalee tléihl [50] (10 5), lagwa uu hlgúnahl [60] (20*3), tlaalee jagwaa [70] (10 7), lagwa uu stánsang [80] (20*4) y tlaalee tláahlsgwáansangguu [90] (10 9).
- Los números compuestos se forman poniendo primero la decena, después la palabra wáak (más), y luego la cifra de la unidad (ejemplo: tláahl wáak sgwáansang [11], lagwa uu sgwáansang wáak tléihl [25]).
- Las centenas se forman por suma y multiplicación del número veinte: lagwa uu tléihl [100] (20*5), lagwa uu tláahl [200] (20*10), lagwa uu tláahl wáak lagwa uu tléihl [300] (20*10 + 20*5), lagwa uu tlaalee sdáng [400] (20*10*2), lagwa uu tlaalee sdáng wáak lagwa uu tléihl [500] (20*10*2 + 20*5), lagwa uu tlaalee tléihl [600], lagwa uu tlaalee wáak lagwa uu tléihl [700], lagwa uu tlaalee sdáansaangaa [800] y lagwa uu tlaalee sdáansaangaa wáak lagwa uu tléihl [900] (800 + 20*5).
- Los miles se forman poniendo el multiplicador después la expresión por mil, a excepción de mil: lagwa uu tlaalee tléihl [1 000] (20*10*5), lagwa uu tlaalee tléihl wáak sdáng [2 000] (20*10*5*2), lagwa uu tlaalee tléihl wáak hlgúnahl [3 000] (20*10*5*3), lagwa uu tlaalee tléihl wáak stánsang [4 000] (20*10*5*4)…
- El número un millón se forma de la misma manera: lagwa uu tlaalee kwan significando literalmente más de lo que se puede contar, y mil millones lo multiplica por mil (lagwa uu tlaalee kwan wáak lagwa uu tlaalee tléihl).
Libros
“And he knew our language”: Missionary Linguistics on the Pacific Northwest Coast
por Marcus Tomalin, ediciones John Benjamins Publishing Company (2011)
[
Amazon.com]
A Story as Sharp as a Knife: The Classical Haida Mythtellers and Their World
por Robert Bringhurst, ediciones University of Nebraska Press (2000)
[
Amazon.com]
Haida: Their Art and Culture
por Leslie Drew, ediciones Hancock House Pub (1982)
[
Amazon.com]
Lista de números
| 1 – sgwáansang 2 – sdáng 3 – hlgúnahl 4 – stánsang 5 – tléihl 6 – tla’únhl 7 – jagwaa 8 – sdáansaangaa 9 – tláahlsgwáansangguu | 10 – tláahl 11 – tláahl wáak sgwáansang 12 – tláahl wáak sdáng 13 – tláahl wáak hlgúnahl 14 – tláahl wáak stánsang 15 – tláahl wáak tléihl 16 – tláahl wáak tla’únhl 17 – tláahl wáak jagwaa 18 – tláahl wáak sdáansaangaa | 19 – tláahl wáak tláahlsgwáansangguu 20 – lagwa uu sgwáansang 30 – tlaalee hlgúnahl 40 – lagwa uu sdáng 50 – tlaalee tléihl 60 – lagwa uu hlgúnahl 70 – tlaalee jagwaa 80 – lagwa uu sdáansaangaa 90 – tlaalee tláahlsgwáansangguu | 100 – lagwa uu tléihl 1 000 – lagwa uu tlaalee tléihl un millón – lagwa uu tlaalee kwan mil millones – lagwa uu tlaalee kwan wáak lagwa uu tlaalee tléihl |
Lenguas aisladas
Haida.
Otros idiomas soportados
Lenguas soportadas por familias
Los otros idiomas actualmente soportados son demasiado numerosos para estar listados aquí. Por favor, seleccione un idioma en la lista desplegable siguiente o haga un clic en la lista completa de idiomas soportados.